Tuyển nổi hay Gạt váng? Lựa chọn giải pháp thu váng tối ưu 2026

Trong thiết kế dây chuyền công nghệ xử lý nước thải, hạng mục tách pha rắn – lỏng luôn là một trong những công đoạn then chốt quyết định chất lượng nước đầu ra. Đối với các loại cặn nặng, bể lắng trọng lực là lựa chọn hiển nhiên. Nhưng đối với các thành phần nhẹ hơn nước như dầu mỡ, váng bọt hay bông bùn xốp, các kỹ sư thường đứng trước sự phân vân giữa hai giải pháp: Sử dụng thiết bị Gạt váng cơ khí đơn giản hay đầu tư hệ thống Tuyển nổi khí hòa tan (DAF) phức tạp. Việc lựa chọn sai lầm ở bước này – chọn thiết bị quá đơn giản cho nước thải khó hoặc ngược lại – đều dẫn đến lãng phí ngân sách hoặc thất bại trong vận hành. Với hơn 10 năm kinh nghiệm là nhà cung cấp giải pháp môi trường toàn diện, Pendin sẽ cùng Quý khách hàng đặt hai công nghệ này lên bàn cân, phân tích sâu về bản chất kỹ thuật để tìm ra câu trả lời cho bài toán: Khi nào nên dùng tuyển nổi thay vì gạt váng?

Bản chất công nghệ: “Bị động” và “Chủ động”

Để đưa ra quyết định chính xác, trước tiên chúng ta cần hiểu rõ cơ chế hoạt động cốt lõi của từng phương pháp. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở tính chủ động trong việc tách chất ô nhiễm ra khỏi nước.

Gạt váng cơ khí (Mechanical Skimming) – Giải pháp “Bị động”: Đây là phương pháp dựa hoàn toàn vào quá trình phân tách tự nhiên. Dầu mỡ tự do (Free oil) hoặc các bông bùn nhẹ sẽ tự nổi lên bề mặt do chênh lệch tỷ trọng với nước. Thiết bị gạt váng (như ống thu quay, gạt xích, gạt cầu) chỉ đóng vai trò là công cụ thu gom những gì đã nổi sẵn. Nó không có khả năng can thiệp hay thúc đẩy quá trình nổi diễn ra nhanh hơn. Nếu hạt cặn quá nhỏ hoặc ở dạng nhũ tương lơ lửng không chịu nổi lên, thiết bị gạt váng hoàn toàn “bó tay”.

Tuyển nổi khí hòa tan (DAF) – Giải pháp “Chủ động”: Ngược lại, DAF là một quá trình cưỡng bức. Hệ thống sử dụng bơm áp lực để hòa tan không khí vào nước, sau đó giải phóng ra hàng tỷ bọt khí siêu mịn (Micro-bubbles). Các bọt khí này chủ động tìm kiếm, bám dính vào các hạt cặn lơ lửng, dầu mỡ nhũ tương và cưỡng bức chúng nổi lên bề mặt với vận tốc cao. DAF không chờ đợi tự nhiên, nó tạo ra điều kiện để tách bỏ cả những hạt cặn “cứng đầu” nhất mà phương pháp gạt váng thông thường không thể xử lý được.

So sánh chi tiết các tiêu chí kỹ thuật và kinh tế

Để có cái nhìn trực quan, Pendin sẽ đi sâu phân tích 4 yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

Khả năng xử lý các loại chất ô nhiễm

Nếu nước thải của bạn chủ yếu chứa rác nổi, xốp nhẹ hoặc dầu mỡ ở dạng mảng lớn (như trong bể tách mỡ sơ bộ của nhà ăn), thiết bị gạt váng cơ khí là đủ. Nó xử lý tốt các vật chất có kích thước lớn (>50 micron) và dễ dàng tách lớp. Tuy nhiên, đối với nước thải chứa dầu nhũ tương (Emulsified oil) – loại dầu đã bị đánh tan thành hạt vi mô hòa lẫn trong nước (thường gặp trong nước thải gia công cơ khí, rửa xe), hoặc các loại cặn lơ lửng mịn (SS) có tỷ trọng xấp xỉ nước (như bùn vi sinh, xơ sợi giấy), thiết bị gạt váng đơn thuần sẽ bỏ sót phần lớn lượng ô nhiễm này. Lúc này, công nghệ DAF với các bọt khí siêu nhỏ len lỏi bám dính là giải pháp bắt buộc để đạt hiệu suất loại bỏ lên tới 90-95%.

Hiệu quả xử lý và chất lượng nước sau tách

Về mặt hiệu suất, có một khoảng cách rất lớn giữa hai công nghệ. Gạt váng cơ khí thường chỉ loại bỏ được khoảng 40-60% lượng dầu mỡ tự do và hầu như không làm giảm đáng kể chỉ số BOD/COD hòa tan. Nước sau khi gạt váng vẫn còn đục và chứa nhiều cặn lơ lửng.

Trong khi đó, tuyển nổi hay gạt váng không còn là câu hỏi khó nếu yêu cầu nước đầu ra phải trong. DAF hoạt động như một bể lắng hóa lý ngược. Nhờ sự hỗ trợ của hóa chất keo tụ (PAC/Polymer), DAF có thể loại bỏ 80-90% chất rắn lơ lửng (TSS), 90-95% dầu mỡ và giảm 40-60% COD/BOD. Nước sau tuyển nổi thường rất trong, đủ tiêu chuẩn để đi vào các công đoạn xử lý sinh học nâng cao hoặc màng lọc.

Chi phí đầu tư (CAPEX) và Vận hành (OPEX)

Đây thường là yếu tố khiến chủ đầu tư cân nhắc nhiều nhất.

• Về CAPEX: Một thiết bị gạt váng (ví dụ: ống thu váng Pipe Skimmer) có cấu tạo đơn giản, giá thành rẻ, chỉ chiếm một phần nhỏ trong ngân sách. Ngược lại, hệ thống DAF bao gồm bể chứa, bơm áp, bình trộn, hệ thống gạt bùn và tủ điều khiển phức tạp, nên chi phí đầu tư ban đầu thường cao gấp 5-10 lần so với thiết bị gạt váng đơn thuần.
• Về OPEX: Gạt váng cơ khí tiêu thụ điện năng không đáng kể (chỉ vài kW cho động cơ) và không tốn hóa chất. DAF lại là một “cỗ máy ngốn tiền” vận hành: tốn điện cho bơm áp lực, tốn chi phí hóa chất keo tụ (PAC, Polymer) liên tục.

Không gian lắp đặt

Xét về tải trọng bề mặt, DAF lại chiếm ưu thế. Nhờ tốc độ nổi cưỡng bức cao gấp 5-10 lần tốc độ lắng/nổi tự nhiên, bể DAF có thể thiết kế nhỏ gọn hơn nhiều so với bể tách dầu trọng lực (API) hoặc bể lắng cùng công suất. Nếu nhà máy có diện tích đất hạn hẹp nhưng tải lượng ô nhiễm cao, DAF là lựa chọn tối ưu không gian.

Khi nào dùng Tuyển nổi, khi nào dùng Gạt váng?

Dựa trên kinh nghiệm thực chiến tại hàng trăm dự án, Pendin xây dựng “Kim chỉ nam” giúp Quý khách hàng tự định vị nhu cầu của mình:

Trường hợp 1: Ưu tiên chọn gạt váng cơ khí (Mechanical Skimmer)

• Nguồn thải: Nước thải sinh hoạt, đô thị, nước mưa.
• Mục tiêu: Thu gom bùn nổi sinh học tại bể lắng thứ cấp, thu gom bọt tại bể Aerotank, hoặc tách dầu mỡ sơ bộ tại bể tách mỡ (Grease Trap).
• Đặc điểm chất thải: Váng nổi thành mảng lớn, dễ tách lớp, không yêu cầu nước đầu ra quá trong.
• Giải pháp Pendin: Ống thu váng quay (Pipe Skimmer), Gạt váng xích tải (Chain Scraper) hoặc Gạt váng cầu cào.

Trường hợp 2: Ưu tiên chọn Tuyển nổi khí hòa tan (DAF)

• Nguồn thải: Nước thải chế biến thủy sản, giết mổ gia súc, chế biến thực phẩm, dệt nhuộm, giấy và bột giấy, lọc hóa dầu.
• Mục tiêu: Loại bỏ dầu mỡ nhũ tương, thu hồi bột giấy, tách bông cặn hóa lý nhẹ, giảm tải lượng BOD/COD cho công đoạn sinh học.
• Đặc điểm chất thải: Hàm lượng dầu mỡ và SS cực cao (>500 mg/L), cặn mịn, khó lắng, nước đục.
• Giải pháp Pendin: Hệ thống DAF dạng tròn (Circular) cho công suất lớn hoặc DAF dạng chữ nhật (Rectangular) tích hợp Lamella cho diện tích hẹp.

Trường hợp 3: Kết hợp cả hai (Hybrid Solution) Đối với các loại nước thải đặc biệt ô nhiễm (như nước thải thuộc da hay xử lý chất thải nguy hại), Pendin thường tư vấn giải pháp kết hợp: Sử dụng gạt váng cơ khí ở bể tiếp nhận để tách rác và dầu thô (giảm tải), sau đó sử dụng DAF để xử lý tinh (Polishing). Đây là phương án tối ưu nhất về mặt kỹ thuật và kinh tế, giúp tiết kiệm hóa chất cho DAF.

Xem thêm: Hướng dẫn lập dự toán thu váng bùn tối ưu cho từng loại trạm xử lý

Bảng so sánh đối chiếu trực quan

Để Quý khách hàng dễ dàng ra quyết định, Pendin tổng hợp bảng so sánh các tiêu chí quan trọng:

Tiêu chí	Gạt váng cơ khí (Skimmer)	Tuyển nổi khí hòa tan (DAF)
Đối tượng xử lý	Dầu mỡ tự do, rác nổi, bùn nổi sinh học	Dầu nhũ tương, hạt cặn lơ lửng, SS cao
Nguyên lý	Thu gom bề mặt (Thụ động)	Tách pha cưỡng bức bằng khí (Chủ động)
Hóa chất sử dụng	Không cần	Bắt buộc (PAC, Polymer, Axit…)
Hiệu suất tách	Thấp (chỉ thu cái đã nổi)	Rất cao (đẩy cái chìm lên để thu)
Mức độ phức tạp	Đơn giản, dễ vận hành	Phức tạp, cần kỹ thuật viên có chuyên môn
Chi phí đầu tư	$ (Thấp)	$$$ (Cao)
Chi phí vận hành	$ (Rất thấp)	$$$ (Cao – Điện & Hóa chất)

Pendin: Giải pháp “may đo” từ tư duy kỹ thuật chuyên sâu

Sự khác biệt của Pendin nằm ở chỗ chúng tôi không cố bán thiết bị đắt tiền nhất, mà bán giải pháp phù hợp nhất. Chúng tôi sở hữu năng lực chế tạo cả hai dòng thiết bị: Gạt váng cơ khí và Tuyển nổi DAF.

Quy trình tư vấn trung thực: Trước khi đưa ra giải pháp thu váng, kỹ sư Pendin sẽ lấy mẫu nước thải của khách hàng để phân tích tốc độ nổi và thành phần hạt. Nếu kết quả cho thấy cặn có thể tự nổi tốt, chúng tôi sẽ khuyên bạn dùng Gạt váng cơ khí để tiết kiệm chi phí, thay vì “vẽ” ra hệ thống DAF đắt đỏ không cần thiết.

Chất lượng chế tạo đồng bộ: Dù là thiết bị gạt váng đơn giản hay hệ thống DAF phức tạp, Pendin đều áp dụng tiêu chuẩn chế tạo cao cấp:

• Vật liệu Inox 304/316 nhập khẩu, đảm bảo chống ăn mòn.
• Các chi tiết chuyển động (xích, bánh xe, bạc đỡ) được gia công CNC chính xác, giảm thiểu ma sát và sự cố kẹt.
• Hệ thống điều khiển tự động hóa, dễ dàng tích hợp vào SCADA nhà máy.

Xem thêm: Thiết bị thu váng, bùn nổi và vai trò trong xử lý nước thải

Dịch vụ kỹ thuật trọn đời: Bảo chứng cho hiệu quả đầu tư bền vững

Dù bạn chọn công nghệ nào, giá trị thực sự mà Pendin mang lại nằm ở sự đồng hành trọn đời dự án. Chúng tôi cung cấp gói dịch vụ Hỗ trợ kỹ thuật toàn diện với những cam kết:

• Tư vấn chuyên sâu 24/7: Việc lựa chọn giữa tuyển nổi hay gạt váng đôi khi chỉ là bước đầu. Trong quá trình vận hành, nếu tính chất nước thải thay đổi (ví dụ: nhà máy mở rộng sản xuất), đội ngũ chuyên gia của Pendin sẽ tư vấn cách hiệu chỉnh thiết bị hoặc nâng cấp hệ thống để đáp ứng yêu cầu mới mà không cần đập đi xây lại.
• Cam kết linh kiện sẵn có: Chúng tôi hiểu rằng một chi tiết nhỏ như gioăng cao su hay mắt xích bị hỏng có thể làm tê liệt cả hệ thống. Kho phụ tùng của Pendin luôn đầy đủ các linh kiện đặc thù cho cả DAF và máy gạt váng, sẵn sàng giao hàng hỏa tốc để giảm thiểu thời gian dừng máy (Downtime).
• Bảo trì định kỳ hiệu quả: Các gói dịch vụ bảo dưỡng của chúng tôi không chỉ là sửa chữa khi hỏng, mà là chăm sóc chủ động. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu mài mòn, đảm bảo thiết bị vận hành bền bỉ 15-20 năm, tối ưu hóa dòng tiền cho chủ đầu tư.

Lời kết

Việc lựa chọn tuyển nổi hay gạt váng cần dựa trên cơ sở khoa học và bài toán kinh tế cụ thể của từng dự án. Đừng quyết định dựa trên cảm tính để rồi phải trả giá bằng chi phí sửa chữa sau này. Tại Pendin, chúng tôi sở hữu năng lực sản xuất cả hai dòng thiết bị này. Chúng tôi không cố bán cho bạn thiết bị đắt tiền nhất, chúng tôi bán cho bạn giải pháp hiệu quả nhất. Hãy liên hệ ngay với Pendin để được kỹ sư của chúng tôi hỗ trợ test mẫu và tư vấn giải pháp miễn phí.